Tôi có bán lại cho người quen một chiếc xe máy, trị giá 30 triệu đồng. Tuy nhiên người mua chỉ mới trả được 15 triệu đồng, còn lại 15 triệu đồng người đó hứa trả trong vòng 2 tháng. Nhưng đến nay đã hơn 2 tháng mà người đó vẫn chưa thanh toán đủ cho tôi số tiền còn lại. Xin hỏi, tôi có thể đòi tài sản đã bán hay không?
Trong quan hệ mua bán tài sản không phải lúc nào các bên cũng đủ điều kiện để “mua đứt bán đoạn”, mà trong một số trường hợp các bên có thể thỏa thuận về việc “mua chậm trả dần”. Đối với hình thức mua chậm trả dần, bên mua được chiếm hữu, sử dụng tài sản mua mặc dù chưa thanh toán tiền. Vì vậy, để bảo vệ quyền được thanh toán cho bên bán, pháp luật quy định về biện pháp bảo đảm bảo lưu quyền sở hữu. Theo đó, bên bán vẫn là chủ sở hữu hợp pháp của tài sản, việc định đoạt tài sản của bên mua được thực hiện dưới sự kiểm soát của bên bán cho đến khi bên mua thanh toán hết tiền.
Bảo lưu quyền sở hữu
Bảo lưu quyền sở hữu là một trong các biện pháp bảo đảm được quy định tai Bộ luật Dân sự. Bảo lưu quyền sở hữu được hiểu là trong hợp đồng mua bán, quyền sở hữu tài sản có thể được bên bán bảo lưu cho đến khi nghĩa vụ thanh toán được thực hiện đầy đủ.
Quyền đòi lại tài sản trong bảo lưu quyền sở hữu?
Theo quy định tại Điều 332 Bộ luật Dân sự năm 2015, trường hợp bên mua không hoàn thành nghĩa vụ thanh toán cho bên bán theo thỏa thuận thì bên bán có quyền đòi lại tài sản. Bên bán hoàn trả cho bên mua số tiền bên mua đã thanh toán sau khi trừ giá trị hao mòn tài sản do sử dụng. Trường hợp bên mua làm mất, hư hỏng tài sản thì bên bán có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại.
Trong biện pháp bảo lưu quyền sở hữu, bên mua không cần giao tài sản bảo đảm cho bên bán, do đó, khi bên mua không hoàn thành nghĩa vụ thanh toán theo thỏa thuận thì bên bán có quyền đòi lại tài sản. Khi giao kết hợp đồng mua bán tài sản theo hình thức mua chậm trả dần, bên mua thanh toán trước cho bên bán một khoản tiền, phần còn lại được thanh toán sau trong thời hạn mà hai bên thỏa thuận. Vì vậy, khi bên bán đòi lại tài sản thì đồng thời phải trả lại cho bên mua số tiền mà bên mua đã thanh toán trước đó. Sau một thời gian sử dụng, tài sản có thể bị hao mòn do lỗi của bên mua, vì vậy bên bán được quyền khấu trừ giá trị hao mòn tài sản, trước khi trả lại tiền cho bên mua.
*Lưu ý:
- Hao mòn giá trị tài sản ở đây phải là do việc sử dụng tài sản của bên mua, chứ không phải hao mòn tự nhiên của tài sản. Bên mua không phải chịu trách nhiệm về hao mòn tự nhiên của tài sản được bảo lưu quyền sở hữu.
- Nếu tài sản bị mất mát, hư hỏng thì bên bán có quyền yêu cầu bên mua bồi thường thiệt hại tương đương với giá trị thiệt hại. Tuy nhiên, trong thời hạn bảo lưu quyền sở hữu, bên mua hoặc bên thứ ba có thể đầu tư vào tài sản tạo lợi nhuận. Dẫn đến việc tại thời điểm hoàn trả, giá trị tài sản lớn hơn giá trị ban đầu, thì bên bán có nghĩa vụ hoàn trả lại giá trị chênh lệch cho chính người đầu tư vào tài sản, người đầu tư có thể là bên mua hoặc bên thứ ba tùy vào từng trường hợp.